Emekli maaşının asgari ücrete oranı: Son 20 yılda hiç bu kadar düşmemişti

Emeklilerin maaşı Hazine desteğiyle 7 bin 500 liraya entegre edildi. Zamlar, kök aylık maaş adı verilen gerçek maaşlara göre yapılır. Temel emekli maaşı 7 bin 500 liranın altında olan milyonlarca emekli var. 7 bin 500 liranın güncellenmemesi durumunda temel emekli maaşı düşük olanların maaşı aslında çok daha düşük olacak.

REKLAM

Hükümetin açıklayacağı zam oranını 15 milyona yakın emekli izliyor. Resmi verilere göre 2023 yılı emekliler için son 20 yılın en zor dönemi oldu. AK Parti iktidarı döneminde en düşük emekli maaşının asgari ücrete oranı hiçbir dönemde bu kadar düşmemişti.

Bazı emeklilerin temel emekli maaşı çok gerilerde kaldığı için Hazine ve Maliye Bakanlığı (HMB) bunu 7 bin 500 liraya çıkarıyor. Artışlar taban maaşlara geliyor.

Eğer hükümet HMB’nin tamamladığı tutarı artırmazsa, artış oranı yüzde 50 olsa bile milyonlarca emeklinin alacağı fiili artış bundan daha az olacak. Bazı emeklilerin maaşları olası yüksek zama rağmen hiç artmayabilir ve bu kişiler 7 bin 500 TL almaya devam edebilir.

TÜİK’in açıkladığı resmi enflasyon Kasım ayına kadar son beş ayda %34 olarak gerçekleşti. Aralık ayı enflasyonunun açıklanmasıyla birlikte son altı ayın enflasyonu da belli olacak.

Asgari emekli maaşı aslında 7.500 değil, temel emekli maaşı nedir?

Emeklilerin gerçek maaşına “temel emeklilik” adı veriliyor. Örneğin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre 4a emeklisinin asgari temel maaşı 2023 yılının ikinci yarısında 7 bin 324 TL. 4b’de ise en düşük emekli maaşı iki gruba ayrılıyor. 6 bin 558 lira 5 bin 163 lira. 4c’deki en düşük emekli maaşı ise 9 bin 497 lira.

Asgari emekli maaşı son yıllarda çok düşük kaldığı için hükümet Hazine’nin desteğiyle bu rakamı artırıyor. Şu anda asgari emekli maaşı 7 bin 500 lira.

Artışlar aylık baz maaş üzerinden yapılmaktadır. Yani artış 7 bin 500 lira bazında olmayacak.

En düşük köy emekli aylıklarında yüzde 50 oranında artış olursa fiili artış oranı ne olur?

Peki hükümet emeklilere yüzde 50 zam yaparsa asgari emekli maaşı ne olacak? Bunu hesaplamak için kök emekli maaşını dikkate almak gerekir.

Bu durumda 4’üncü sınıfta en düşük emekli maaşı 10 bin 986 lira oluyor. 4b’de birinci grupta 9 bin 837 liraya yükselirken, ikinci grupta bu maaş tutarı 7 bin 744 lira oluyor. 4c maaşları ise 14 bin 245 lira.

Bu durumda yüzde 50 artış olsa bile maaşlar gerçekte ne kadar artacak? 4’üncü rakamdaki artış oranı %46,5’tir. Birinci grup 4b’de artış oranı %31,2 iken diğer grupta sadece %3,3’tür.

4c’deki gerçek artış oranı %50’dir.

Eğer hükümet 7 bin 500’lük “takviyeli” maaşı güncellemezse özellikle 4b emeklilerini büyük bir hayal kırıklığı bekliyor. Artış oranı yüzde 45’in altında kalsaydı, 4b’de asıl emekli maaşı 5 bin 163 lira olan emeklilerin maaşları artmayacak.

En düşük emekli maaşından kaç emekli etkileniyor?

Belediye maaşı 7 bin 500 liranın altında olup, Hazine desteğiyle ayda 7 bin 500 lira alan kaç emekli var?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından emeklilere yönelik yapılan iyileştirmeler kapsamında; 2019 yılında 1.000 TL olarak uygulamaya konulan yaşlılık aylığının alt sınırı, 2020 yılında 1.500 TL’ye, ardından Ocak 2022’de 2.500 TL’ye çıkarıldı. Emekli aylığının alt sınırı ise Temmuz 2022’den itibaren 3 bin 500 TL’ye çıkarıldı. 2023 Ocak ayından itibaren ise 5 bin 500 TL’ye çıkarıldı.

Nisan 2023 ödeme döneminden itibaren vergi faturasında ödenen aylık ödemeler 7 bin 500 liraya çıktı.

Mart 2023 tarihli SGK açıklamasına göre bu artıştan 8,8 milyon emekli yararlanacak. Kendini “emekliliğe sıkışıp kalmış” (EYT) olarak tanımlayanların çoğunun emekli olmasıyla birlikte bu sayı bir miktar artmış olabilir. Bu da toplam emekli sayısının yarısından fazlası anlamına geliyor.

Güncellemeyle Hazine destekli 7.500 TL olan asgari ücret yüzde 50 oranında artsa da asgari emekli maaşı 11.250 TL olacak. Henüz artırılmayan asgari ücretin 11 bin 402 lira olduğu dikkate alındığında, aşırı iyimser bu artışla bile emeklilerin nasıl başa çıkacağı konusunda büyük bir soru işareti oluşuyor.

Türkiye’de kaç emekli var?

Eylül 2023 SGK verilerine göre kayıtlı emekli sayısı 14 milyon 958 bin 820; Kişi başına düşen sayı ise 15 milyon 751 bin 971.

REKLAM

9,98 milyon emekli ise 4’üncü sırada yer alıyor. 2,68 milyon 4b; Bunlardan 2,29 milyonu tip 4c’den emeklidir.

Emekliler 2023’te son 20 yılın en kötü dönemini yaşadı

SGK verilerine göre emekliler için son 20 yılın en kötü zamanı 2023 yılı oldu.

2003 yılında en düşük 4’üncü emekli maaşının asgari ücrete oranı 1,47 idi. Yani en düşük emekli maaşı asgari ücretin 1,5 katıydı. 2023 yılının ikinci yarısında ise bu oran 0,66’ya düştü. Yani en düşük emekli maaşı asgari ücretin üçte ikisi kadardır.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir